नेपालमा बारम्बार भईरहने वर्षाजन्य विपद्

जुलाई ३१, २०२०

धर्म उप्रेती र कृति श्रेष्ठ

सन् २०२० मा वर्षाजन्य विपद्को प्रभाव कति?  

यो वर्ष मनसुनको सुरुवात जून १२, २०२० देखि भएको थियो । हरेक वर्ष सामान्यतया जून १० बाट सुरु हुने भएतापनि यस वर्ष दुई दिनको फरक प¥यो । मनसुन सुरु भएको दोस्रो दिनमा नै देशको २ स्थानमा पहिरो गयो, जसले पश्चिमी नेपालको पर्वत जिल्लामा ८ जनाको ज्यान लग्यो र २ घरहरू नष्ट बनायो । वर्षासँगै बाढी र पहिरो बढ्दा जूनको दोस्रो हप्ता मै देशका धेरै जिल्लाहरू प्रभावित भई मृत्यु सङ्ख्या, सम्पत्तिको क्षति, नोक्सानी बढ्दै गयो । र मनसुनको अत्याधिक वर्षाले नेपालको अधिकांश क्षेत्र तहसनहस बनायो । उदाहरणको लागि, जुलाई ९–१० मा २४ घण्टा मै बाढी र पहिरोको कारण म्याग्दी, लमजुङ, कास्की, रुकुम  (पश्चिम), जाजरकोट र गुल्मी जिल्लाका २३ जनाले ज्यान गुमाउनु प¥यो । 

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको प्रतिवेदन (जुलाई ३१, २०२०) अनुसार बाढी र पहिरोको कारण १६४ जना मानिसले ज्यान गुमाएका छन् (तलको चार्ट हेर्नुहोस्) । पहिरोको कारण मृत्यु भएका मानिसको तुलनामा बाढीले पु¥याएको क्षति न्यून छ । बाढीले ३ जनाको मृत्य भएको छ भने पहिरोको कारण १६१ जनाले ज्यान गुमाएका छन् र पहिरोमा ४५ जना हराईरहेका छन् ।  

विगतलाई हेर्दा, सन् २०१७ मा बाढीले मात्रै १५० जनाको मृत्यु, सन् २०१८ मा बाढी र पहिरोले १०५ जना र सन् २०१९ मा ११७ जनाले ज्यान गुमाए भने ३८ जना हराई रहेका छन् (राष्ट्रिय आपत्कालीन कार्यसञ्चालन केन्द्र, २०१९) । सन् २०१५ मा भूकम्पले प्रभावित गरेका केही जिल्लाहरू बाहेक धेरैमा पहिरोले प्रभावित गरेको छ । सिन्धुपाल्चोक, गोर्खा, कास्की र म्याग्दी जिल्लाहरू पहिरोले सबै भन्दा बढी प्रभावित भएका छन् । प्रभावित भएका अन्य जिल्लाहरू कालीकोट, स्याङ्जा, गुल्मी, बझाङ, दार्चुला, बाजुरा र जाजरकोट पर्दछन् । धेरै गाउँ तथा बस्तीहरू विगतमा पहिरो गएका स्थानहरू वा आसपासका क्षेत्रमा अवस्थित छन् । सन् २०१५ मा गएको भूकम्पले १५ जिल्लाका भौगर्भिक अवस्थालाई कमजोर बनाएको छ र त्यहाँ देखि पहिरोको कारक तत्वको रुपमा देखापरेको छ ।

थप हेर्नुहोस्...

बदलिंँदो मनसुन र एकीकृत विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन

– विक्रम राना

श्रावण २०७७ 

भर्खर मात्र मेलम्ची खानेपानी आयोजना , पर्वतको बारबेनीको लिफ्टिङ् खानेपानी आयोजना  र मध्य भोटेकोशी जलविद्युत आयोजनामा  भएको क्षतिले हामी प्रकोपको कुन स्तरको जोखिममा छौं भन्ने ज्वलन्त उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ । विपद्ले हाम्रो विकासका प्रयासहरूलाई जोखिमयुक्त बनाउन सक्छ र हामीलाई गरिबीको दिशातर्फ धकेल्छ । प्राकृतिक प्रकोपहरू बाढी, पहिरो, हावाहुरी, असिनापानी, आगलागी र हिमताल विष्फोटनले ८० प्रतिशत भन्दा बढी नेपालका जनसंख्या जोखिममा छन् (गृह मन्त्रालय, २०१८, सन्) । जर्मन अनुसन्धान टोली, जर्मनवाचले प्रकाशन गरेको विश्वव्यापी जलवायुजन्य जोखिम सूचकाङ्क (२०१९्) मा मौसमजन्य प्रकोपको कारण २०१७ (सन्) मा भएको क्षतिको दृष्टिकोणले विश्वमा नेपाल जोखिमको चौंथो स्थानमा रहेको देशमा पर्दछ। 

सबै प्रकारका ज्ञान हुँदा हुँदै पनि मनसुनले हाम्रो देशलाई प्रत्येक वर्ष आघात पु¥याउँछ र मनसुनको आगमनसँगै विपद् पूवतयारी, प्रतिकार्य र पुनर्लाभको आवश्यकतालाई झल्काउँछ । यसले विपद् पूर्वतयारीको प्राथमिकता सम्बन्धी भनाई “विपद् पूर्वतयारीमा एक डलर लगानी गर्दा भविश्यमा हुनसक्ने पाँच डलर बराबरको क्षति कम गर्छ” लाई कमजोर बनाउँछ । जुरिक बाढी उत्थानशील एलायन्स (गठबन्धन) मार्फत प्राक्टिकल एक्शनले यस भनाईमा आधारित भई कार्य गरिरहेको छ ।

थप हेर्नुहोस्...

Effective and reliable flood risk information communication: How it helps save lives and properties

Krishna Basaula and Laxmi Awasthi

August 2020

The number and severity of disasters are rising as the climate undergoes changes, and as world’s population continue to increase. Disasters threaten a segment of the population which is considered more  vulnerable, largely because they are both highly sensitive to hazards and have limited capacities to cope with the resulting impacts. Disasters disproportionately affect those with the lower socioeconomic status – including those suffering from poverty, as well as minorities and discriminated groups. In many developing countries, women’s lower socioeconomic status - which implies an unequal access to information.

Practical Action is implementing “Strengthening end to end (E2E) flood Early Warning System (EWS) and Preparedness for Effective Disaster Reduction and Resilience in Nepal Project” in upper catchment of West Rapti River basin and Babai River basin in Dang district and Sotkhola (Surkhet) in partnership with Nepal Red Cross Society’s respective district chapters in Dang and Surkhet funding support of United States Agency for International Development (USAID)/Office for Foreign Disaster Assistant (OFDA) from September 2018 for two years. The project works for those communities who are more vulnerable to flood and have less access to information in the upper catchment of West Rapti and Babai basin in Dang and Sotkhola in Surkhet district in Nepal. The project is providing weather forecast and disseminating flood early warning information to the most vulnerable communities in coordination with Department of Hydrology and Meteorology (DHM), District Emergency Operation Centre (DEOC), Local Emergency Operation Centre (LEOC), Community Disaster Management Committee (CDMC) and various task forces under the CDMC.

थप हेर्नुहोस्...

मिश्रित जोखिमसगँ जु्झ्न वनगाउँ समुदायकोे राम्रो पहल

कृति श्रेष्ठ

श्रावण २०७७

सामुदायिक विपद् व्यवस्थापन समिति (सा. वि. व्य. स) हरु समुदायमा आधारित सगंठनहरु हुन्। यी सगंठनहरुको प्रमुख उद्देश्य आ-आफ्ना समुदायहरुमा विपद जोखिम न्यूनिकरण (रोकथाम, न्यूनिकरण), विपद् पूर्वतयारी, प्रतिकार्य तथा पुर्नलाभ सम्बन्धित कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्नमा केन्दित रहने गर्दछन। स्थानिय सरकार देखि विपद जोखिम न्यूनिकरण तथा व्यवस्थापनको क्षेत्रका विभिन्न सरोकारवालाहरुले समुदायस्तरमा सहकार्य गर्ने प्रमुख प्रवेश विन्दु नै सा. वि. व्य. स हरु हुन्। यी सा. वि. व्य. स हरु भित्रै प्राथमिक उपचार सम्बन्धि, पूर्वसूचना सम्बन्धि, खोज तथा उद्दार तथा सकंटासन्न व्यक्तिहरुको सहयोगको लागि खटिएका स्वंय सेवकहरुको कार्यदलहरु रहने गर्दछन्। यसका साथ साथै यी सगंठनहरुले विपद् व्यवस्थापन कोषको निम्ति रकम जुटाउने संयन्त्र बनाएका छन्। यस बाहेक समुदायको उत्थानशिलता क्षमता वृद्घि गर्न यी सगंठनहरुले विभिन्न सरोकारवालाहरुसँग सहकार्य गर्ने गर्दछन्।

वनगाँउ सामुदायिक विपद् व्यवस्थापन समितिले पनि आफ्नो समुदायलाई, कोभिड- १९ को अनिश्चितताको वावजुद मनसुनसँग जुझ्न सक्रिय रुपमा सहयोग पु¥याइरहेका छन्। वि. स. २०६५(६६ सालतिर वनगाँउमा वाढीले ठुलो क्षति गरेको थियो तर समुदायको नेतृत्वमा भएको प्रभावकारी विपद पूर्वतयारी तथा व्यवस्थापनले गर्दा अहिले समुदाय मनसुनको समयमा पनि धेरै सुरक्षित महशुश गर्छन्। जुरिच वाढी उत्थानशील गठबन्धन ZFRA को तर्फबाट प्राक्टिकल एक्सनले CSDR सगँ मिलेर २०१३ देखि यो समुदायसगँ सहकार्य गरि आएको छ। सहकार्यको पहिलो चरणमा समुदायको वाढी उत्थानशीलता वढाउनको लागि पूर्वतयारी, संरचनात्मक तथा गैर-संरचनात्मक न्यूनीकरणका उपायहरु एवं उत्थानशील जिविकोपार्जन जस्ता क्षेत्रमा सहयोग गरेको थियो भने दोस्रो चरणमा सा. वि. व्य. स हरुको वाढी उत्थानशील सम्बन्धि ज्ञान तथा कार्यहरुमा वृद्धि गर्दै विभिन्न तालिम, छलफल, सामाजिक परिचालन तथा वार्षिक कृत्रिम वाढी अभ्यासको माध्यमबाट समुदायको वाढी उत्थानशीलता मा वृद्धि गर्ने उद्देश्य राखेको छ।

थप हेर्नुहोस्...

समृद्धिको लर्को सामुदायिक च्याउ खेतीमार्फत उत्थानशीलता

प्रत्येक वर्ष वर्षाको समयमा सुदूरपश्चिम नेपालको कैलाली जिल्लाको सानो गाउँ नुक्लीपुरका दर्जनौँ परिवारहरू बाढीले विस्थापित हुन्छन् । स्थानीय प्रशासनबाट उद्धार र राहत सामग्रीहरू प्रदान गर्ने उदासीनताले उनीहरूको दुःख र पीडा मात्र बढाउँदछ । यस्तो परिवेशमा सरकारको आश्वासनबाट थकित स्थानीयहरूले बाढीको प्रभावको सामना गर्न आफैँले केही गर्ने निर्णय गरे ।

थप हेर्नुहोस्...

अघिल्लो कथापछिल्लो कथा

अन्य कथाहरु

  • 2020

    • Using open data to understand disaster risk in Nepal

      By Binod Parajuli, Research Officer Practical Action Consulting 22/12/2020   The use of open data and open platform has recently evolved with increase in data sources and accuracy. Academia, humanitarian agencies and governments have started using it in the context of emergency situation like disasters.   ...

    • Building Community Resilience- One stitch at a time

      November 19, 2020 Bikram Rana, Project Manager The Flood Resilience Measurement for Communities (FRMC) tool, which Practical Action used in its field areas on behalf of Zurich Flood Resilience Alliance, has generated and supported visualization of results, thereby providing evidence for informed decision making on intervention design and ex-ante investment in flood resilience. This has helped communities be more aware of the differential needs of the women and marginalized communities and help...

    • नेपालमा विपद जोखिम र पुर्व सूचना प्रणाली सुशासन सुधारको लागि नीति र अभ्यास सम्वन्धि छलफलको आवश्यकता

      ३० असोज २०७७ लेखक : कृष्ण  बसौला, प्राक्टिकल एक्सन सह लेखक : लक्ष्मी अवस्थी र डा. धरमराज उपे्रती, प्राक्टिकल एक्सन पृष्ठभुमि नेपालमा हरेक वर्ष ५०० भन्दा बढी बिभित्र प्रकोपका घटनाहरू हुने गर...

    • Disaster Risk Governance in Nepal: Challenges and Way Ahead

      October 13, 2020 By Dharam Raj Uprety, Bikram Rana and Krity Shrestha Practical Action  Background Improving governance is one of the key priorities of Sendai Framework for Disaster Risk Reduction as well as the DRRM strategy and action plan of Nepal 2018-2030. Rightly, the theme for 2020 International Day for Disaster Risk Reduction (IDDR) is “It’s all about Governance”. Strengthening disaster risk governance at national and local levels is extremely important for an effective and ef...

प्रश्न सोध्नुहोस्